nieuws

|
22 november 2017

Racisme valt te verklaren en op te lossen

 

Polarisatie: blank versus zwart

Volgens Unia is ‘negrefobie’ of angst voor personen met een zwarte huidskleur in België een zeer groot probleem. Van alle dossiers die tussen 2010 en 2016 werden geopend, heeft 1 op 5 betrekking tot raciale discriminatie. Volgens Utrechtse sociale wetenschapper Louisa Anfoor is de kloof tussen blank en zwart ook bij de jongere generatie zeer groot:’Racisme valt echter goed te verklaren en op te lossen’, zegt ze.

Racisme in Vlaanderen is doodgewoon, dat zei politiek filosoof Bleri Lleshi in een opiniestuk in de Knack. Nonsens? Verleden tijd? Niet volgens het rapport van de UNIA: vorig jaar steeg het aantal racisme-gerelateerde meldingen met 6%. ‘Je zou het niet meteen verwachten maar die kloof is er nog steeds bij de jeugd’, zegt Louisa Anfoor, sociaal wetenschapper.

Gemakszucht

Volgens Anfoor ligt de oorzaak van racisme niet bij de onwetendheid maar bij gemakzucht. ‘Het is mensenlijk om het vreemde te ontwijken. Je zou het kunnen beschrijven als een natuurlijk instinct, om “gevaar” te vermijden. Dat geldt niet alleen voor blanke mensen, maar ook voor zwarte mensen’, dat zegt Anfoor.

Ruth ’N Ganzadi, een 21-jarig studente kan zich daar wel in terugvinden: ‘Ik geef toe dat ik me meer op mijn gemak voel bij zwarte mensen. We begrijpen elkaars pijn en verdriet en we ondersteunen elkaar.’

Hoewel Ruth geen moeite heeft met de blanke cultuur, gaat ze vaak terug naar haar eigen kring. ‘Ik vind een deel van mezelf terug bij de zwarte gemeenschap. Als ik ’s zondags naar de kerk ga, creëren we een gezeligge sfeer. Ik voel me dan thuis. Bij de blanke gemeenschap heb je uiteraard ook mensen die met ons kunnen meeleven. Het overgrote deel van mijn kennissen is echter wereldvreemd. Soms krijg ik ongemakkelijke vragen zoals “Was jij je haar wel eens? Eet je elke dag bananen?” Daar erger ik mij aan, anno 2017 zou dat niet mogen.’

Jarno is geboren en getogen in Antwerpen en noemt zichzelf een fiere Vlaming. ‘Ik beschrijf mezelf als typisch Vlaams. Persoonlijk ken ik geen zwarte mensen, en eerlijk gezegd ben ik nooit nieuwsgierig geweest naar hun cultuur. Waarom zou ik? Alles wat ik kijk en lees is Vlaams en veel mensen van vreemde origine zie ik hier niet rondlopen.’ Racistisch zou hij zichzelf niet noemen: “Ik geef oprecht toe dat ik soms vooroordelen heb over zwarte mensen. Als ze geen degelijk Nederlands kunnen spreken, dan ben ik minder vriendelijk. Als ze arm zijn, betrap ik mezelf erop dat ik het vanzelfsprekend vind dat ze lui zijn.’

Zou je je huid niet bleken?

Volgens Anfoor is het een probleem dat er altijd verwacht wordt dat de ene persoon zich aanpast aan de cultuur van een andere : ‘Je zou het kunnen beschrijven als integratie maar het is veel extremer dan dat. Een grote valkuil is om de dingen te bekijken vanuit een culturele bril. Je denkt dan automatisch dat je superieur bent omdat jij het zo beleeft. Daardoor creëeren we soms vreemde verwachtingen.’

Ruth deelt haar ervaring: ‘Toen ik als kind op school zat, spuwden andere leerlingen op mijn huid omdat ze mij vuil vonden. Je verwacht dat de pesterijen zullen stoppen wanneer je ouder wordt, maar integendeel: ze worden subtieler en verbaler. Onlangs zocht ik make-up in een winkel, een klant zei tegen me dat ik mijn huid beter kon bleken omdat ik mijn kleur toch nooit zou vinden. Je denkt altijd dat het een ver-van-mijn-bedshow is, tot je het  meemaakt.’

‘Het klinkt flauw, maar de oplossing hier is om je ego en je identiteit aan de kant te schuiven voordat je opmerkingen maakt over andermans cultuur. Zet die culturele bril af en relativeer’,zegt Anfoor.

Schuld van de ouders

Een andere reden voor de kloof tussen blank en zwart, zou de opvoeding van onze ouders zijn. ‘We leven in een geglobaliseerde wereld waar we constant in contact komen met diversiteit. Je hebt tegenwoordig media als Facebook, Twitter, Youtube, Instagram. Die brengen de hele wereld dichter bij elkaar. Dat was zeker niet zo in het verleden. Je zou kunnen zeggen dat de oude generatie een beetje xenofoob is. Die angst voor het vreemde is doorgegeven aan de kinderen.’

Jarno getuigt: ‘Ik ben erg Vlaamsgezind opgevoed. Mijn ouders zijn op z’n zachtst uitgedrukt conservatief. Ze moeten niets weten van diversiteit. Ze stemden tot enkele jaren geleden voor Vlaams Belang, nu voor NV-A, dat zegt genoeg. Alles wat vreemd is, is gevaarlijk voor hen.’

Dat geldt niet alleen voor de blanke gemeenschap. ‘Door de pijn die onze voorouders hebben geleden, zijn er veel gezinnen die erg voorzichtig zijn met banden met de blanke gemeenschap. Ik ken gezinnen bij wie het een taboe is om bijvoorbeeld een blanke partner te hebben. Ze proberen hun kinderen op hun eigen manier te beschermen. Mijn gezin is gelukkig moderner op dat vlak’, zegt Anfoor

‘In bepaalde Afrikaanse gezinnen zijn tradities een essentieel aspect van het gezin, het is een deel van hun identiteit die ze per se willen behouden. Als tegenreactie op de extreme vorm van integratie die wordt opgelegd door vanuit de blanke gemeenschap,’ aldus Anfoor.  

 

Aylin Koksal

Artikel uit het magazine Polarisatie, een uniek project van studenten 3de bachelor journalistiek, PXL Hogeschool Hasselt

 

 

partners